Arolwg Newydd yn Amlygu'r Heriau sy'n Wynebu Pobl Hŷn Ar Draws Gorllewin Cymru

Mae Arolwg Blynyddol diweddaraf Age Cymru 2026 yn amlygu’r heriau sy'n wynebu pobl 50 oed a throsodd ledled Cymru, gyda chostau byw, iechyd corfforol a chyfrifoldebau gofalu yn dod i'r amlwg fel rhai o'r pryderon allweddol.

Mae'r arolwg, a welodd ymatebion gan 1,448 o bobl 50 oed a throsodd ar draws pob un o'r 22 awdurdod lleol yng Nghymru, yn rhoi cipolwg gwerthfawr ar brofiadau, blaenoriaethau a phryderon pobl hŷn heddiw. Yn Age Cymru Dyfed, mae'r canfyddiadau hyn yn adlewyrchu'r hyn a glywn bob dydd gan bobl hŷn ledled Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro.

Drwy ein gwasanaethau a'n gwaith cymunedol, rydym yn gweld sut y gall pwysau ariannol, pryderon iechyd, cyfrifoldebau gofalu ac ynysu cymdeithasol effeithio ar annibyniaeth, hyder ac ansawdd bywyd pobl.

Mae'r arolwg yn darlunio ansicrwydd cynyddol i lawer o bobl hŷn, gyda phryderon ynghylch sut y byddant yn ymdopi yn y dyfodol. Er bod llawer o enghreifftiau o wydnwch a chefnogaeth gymunedol, mae'r canfyddiadau'n tynnu sylw at bwysigrwydd sicrhau bod gan bobl hŷn fynediad at y gefnogaeth, y cyngor a'r gwasanaethau cywir pan fydd eu hangen arnynt.

Effaith gynyddol costau byw

Mae costau byw yn parhau i fod yn bryder sylweddol i bobl hŷn. Dywedodd 52% o'r ymatebwyr eu bod wedi cael trafferth gyda chostau byw dros y flwyddyn ddiwethaf, gan gynyddu o 46% yn 2025 ac yn cynrychioli'r ffigur uchaf a gofnodwyd ers i arolwg blynyddol Age Cymru ddechrau yn 2020. Dywedodd mwy na thraean (35%) o bobl hŷn eu bod wedi gwneud newidiadau i'w bywydau i reoli costau cynyddol. O'r rheini, roedd 52% yn defnyddio llai o ynni neu wresogi, roedd mwy na thraean wedi lleihau eu gwariant ar fwyd a dywedodd 30% eu bod yn cymdeithasu llai.

Gall y pwysau hyn gael effaith ehangach ar lesiant, ac effeithio ar allu pobl i gadw'n gynnes, bwyta'n dda a pharhau i fod mewn cysylltiad â'u cymunedau.

Iechyd a mynediad at gefnogaeth

Iechyd corfforol oedd yr her a adroddwyd fwyaf yn yr arolwg, gyda 53% o bobl hŷn yn ei nodi fel problem dros y flwyddyn ddiwethaf. Mae cael mynediad at ofal iechyd yn parhau i fod yn bryder, gyda hanner yr ymatebwyr yn dweud ei bod yn anodd neu'n anodd iawn gwneud apwyntiad gyda Meddyg Teulu. Tynnodd yr arolwg sylw hefyd at yr heriau ynghylch gofal cymdeithasol. Dywedodd 16% o bobl hŷn eu bod wedi ceisio cael mynediad at gymorth gofal cymdeithasol yn ystod y flwyddyn ddiwethaf, gyda 46% yn dweud ei bod yn anodd neu'n anodd iawn cael y cymorth oedd ei angen arnynt.

Cydnabod profiadau gofalwyr di-dâl

Mae'r arolwg hefyd yn tynnu sylw at rôl hanfodol gofalwyr di-dâl yn ein cymunedau. Dywedodd 29% o bobl hŷn eu bod ar hyn o bryd yn gofalu am unigolyn neu'n darparu cymorth di-dâl i o leiaf un person, a dywedodd dros hanner (57%) bod gofalu yn her.

O'r gofalwyr di-dâl hynny a ymatebodd, roedd 63% yn fenywod a 77% yn 65 oed neu'n hŷn. Dywedodd dros hanner (54%) eu bod yn darparu mwy o ofal nag yr oeddent yn ystod y flwyddyn flaenorol.

Roedd gofalwyr hefyd yn fwy tebygol na'r rhai heb gyfrifoldebau gofalu o roi gwybod am heriau gyda'u hiechyd corfforol a meddyliol eu hunain, cael mynediad at bresgripsiynau, bwyd ac eitemau hanfodol, a chynnal perthnasoedd â theulu a ffrindiau.

Yn Age Cymru Dyfed, rydym yn cydnabod y cyfraniad hanfodol a wneir gan ofalwyr di-dâl a phwysigrwydd sicrhau bod ganddyn nhw fynediad at wybodaeth, cyngor a chefnogaeth.

Cefnogi pobl hŷn ar draws Gorllewin Cymru

Mae canfyddiadau Arolwg Blynyddol Age Cymru yn atgyfnerthu pwysigrwydd y gwaith a wneir gan Age Cymru Dyfed ledled Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro. Mae ein timau a'n gwirfoddolwyr yn darparu ystod o wasanaethau a gynlluniwyd i gefnogi pobl hŷn i aros yn annibynnol, yn gysylltiedig ac yn wybodus. Mae hyn yn cynnwys rhoi gwybodaeth a chyngor, cymorth llesiant dementia, gwasanaethau cyfeillio, cymorth i gyn-filwyr a gweithgareddau cymunedol.

Fel elusen annibynnol sy’n gyfeillgar i oed, rydym wedi ymrwymo i sicrhau bod pobl hŷn ledled Gorllewin Cymru yn cael y cymorth sydd ei angen arnynt i fyw ag urddas, hyder a dewis. Mae’r arolwg yn amlygu’r heriau y mae llawer o bobl hŷn yn eu hwynebu, ond mae hefyd yn dangos pwysigrwydd cymunedau, cysylltiad a chefnogaeth. Gyda’n gilydd, gallwn helpu i adeiladu dyfodol lle mae pobl hŷn yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, eu clywed a’u cefnogi.

Os gallech chi neu rywun rydych chi'n ei adnabod elwa o gefnogaeth, os cysylltwch ag Age Cymru Dyfed i weld sut y gallwn ni helpu.

Gallwch ddarllen Arolwg Blynyddol Age Cymru 2026, y sylwadau a'r adroddiadau cysylltiedig o flynyddoedd blaenorol ar wefan Age Cymru.